De verjaardag van iemand die er niet meer is: hoe je die dag door kunt komen

Je hebt de datum al weken zien aankomen. Hij stond al die tijd in je hoofd, niet uitgesproken maar aanwezig, als een steen die langzaam zwaarder wordt naarmate de dag dichterbij komt. En dan is het er ineens: de dag dat hij of zij jarig zou zijn geweest. De kalender zegt gewoon dinsdag. Voor jou is het allesbehalve gewoon.

De verjaardag van een overledene is anders dan andere moeilijke momenten in het jaar.

Het is geen dag van afscheid, zoals de sterfdag. Het is een dag die altijd hoorde bij leven, bij cadeaus en taart en kaarsjes en gelukwensen. En nu is hij er niet meer om die dag te beleven.

Wat veel mensen beschrijven is een dubbel gevoel: de reflex om te feliciteren, om iets te doen met die datum, botst met de wetenschap dat er niemand meer is om naar toe te gaan.

Die botsing is op zichzelf al pijnlijk. Je brein verwacht de dag op een bepaalde manier, en dan is die verwachting er ineens niet meer.

Het verdriet na het verlies van iemand doet zich op verjaardagen voor op een heel specifieke manier.

Het is niet altijd een explosie van tranen.

Soms is het een lege stilte.

Een gevoel van "ik weet niet wat ik met deze dag moet."

Een soort vlakheid die moeilijker te verklaren is dan huilen.

De dagen voor de verjaardag zijn voor veel mensen moeilijker dan de dag zelf. De aanloop, het naderen van de datum, kan zwaarder zijn dan het moment zelf.

Dat is verwarrend maar normaal. Je bent al verdrietig voordat de dag er is.

Op de dag zelf wisselen gevoelens soms snel. Het ene moment denk je aan iets grappigs dat hij of zij altijd zei en schiet je bijna in de lach.

Het volgende moment voel je een steek die je knock-out kan slaan. Dat op en neer gaan is geen teken van instabiliteit het is hoe herinnering werkt als ze hand in hand gaat met gemis.

Na de dag komen mensen soms ook nog een dipje. De spanning die je had opgebouwd laat los, en wat overblijft is vermoeidheid en soms ook een gevoel van: was dat het? Dat gevoel mag er ook zijn.

Er is geen goede manier om de verjaardag van een overledene te herdenken.

Er is alleen jouw manier. Wat voor de een werkt samen zijn met familie, verhalen ophalen, een kaarsje aansteken voelt voor de ander als te veel of juist te weinig.

Sommige mensen kiezen voor een stille ritueel. Alleen, met een kop koffie, een foto, een brief die ze schrijven maar niet versturen. Een manier om toch even bij die persoon te zijn, ook al kan het niet meer in het echt.

Anderen kiezen voor gezelschap. Niet perse om over het verlies te praten, maar om simpelweg niet alleen te zijn op die dag. Het mag licht zijn een film kijken, samen eten zonder dat de dag de hele tijd over het gemis hoeft te gaan.

En sommige mensen doen iets wat de overledene zou hebben gewild. Een wandeling op een plek die hij of zij geliefd was. Een gerecht koken dat altijd op tafel stond. Een boek lezen dat hij je ooit aanraadde.

Soms weet je van tevoren dat het zwaar wordt en ben je voorbereid. En soms overvalt de dag je op een manier die je niet had voorzien, ook al had je hem al weken zien aankomen.

Als je merkt dat je op zo'n dag extra scherp voelt alsof alle oriëntatie wegvalt dan is dat niet gek. Verjaardagen zetten een spiegel voor het nieuwe leven zonder die persoon.

Ze maken concreet wat er niet meer is.

Op zulke dagen helpt het om klein te denken.

Niet: hoe kom ik dit jaar door. Maar: hoe kom ik deze ochtend door. En daarna de middag. En daarna de avond.

Als de nacht moeilijk wordt en je met het gemis alleen zit, hoef je dat niet alleen te doen.

Benji is er ook op die avond, ook als je niet precies weet wat je wil zeggen soms is er gewoon iemand nodig die luistert zonder dat je het hoeft uit te leggen.