Weer aan het werk terwijl je rouwt: hoe je de dag doorkomt als niemand ziet hoe zwaar het is

Je staat voor de derde keer naar hetzelfde scherm te kijken. De woorden vormen geen zinnen. Een collega vraagt iets en je geeft antwoord, maar je weet niet meer wat je hebt gezegd. Het is halfelf. Je bent hier al vier uur. Het voelt als vier jaar.

Niemand kan zien wat er van binnenuit met je aan het werk is. Je zit aan je bureau. Je neemt deel aan vergaderingen. Je doet wat er van je wordt verwacht. En ondertussen draag je iets mee waarvoor op de werkvloer geen naam is en geen ruimte.

Rouw is niet alleen een gevoel. Het is ook een cognitieve toestand. Je brein zit midden in een van de zwaarste verwerkingstaken die het ooit heeft moeten uitvoeren het probeert de werkelijkheid zonder de persoon die je verloor te begrijpen, te accepteren, in te passen.

Dat kost enorm veel capaciteit. Capaciteit die daarvoor altijd beschikbaar was voor concentratie, planning, beslissingen, gesprekken.

De concentratieproblemen die je ervaart als je rouwt en werkt zijn dan ook geen tekenen van zwakte of van niet goed je best doen.

Ze zijn de directe uitkomst van wat er in je hoofd al gaande is. Rouwen is een voltijdbaan. Als je dan ook nog eens naar kantoor gaat, vraag je van je brein iets wat het op dit moment nauwelijks kan geven.

Daarboven op komt de slaap. De meeste mensen die rouwen slapen slecht. En wie slecht slaapt, functioneert minder goed: het geheugen, de aandacht, het vermogen om iets vast te houden dat alles is aangetast. Je vergeet dingen die je normaal nooit zou vergeten. Je leest een zin drie keer en begrijpt hem nog niet. Dat is geen persoonlijk falen. Dat is biologie.

Voor veel mensen is de eerste dag terug op het werk een apart hoofdstuk. Je hebt weken of dagen thuis gezeten, en nu moet je ineens weer in de wereld zijn.

De wereld die gewoon is doorgegaan.

Collega's die je opvangen met goede bedoelingen en soms verkeerde woorden. De koffiehoek, de vergaderzaal, de routine van een dag die doet alsof alles normaal is terwijl voor jou niets meer normaal is.

Sommige mensen zijn bang dat ze gaan huilen op het werk. En inderdaad: het kan. Een opmerking, een liedje in de lift, een vraag van een collega die iets raakt wat je niet verwachtte. Dan zijn de tranen er opeens, op een moment en op een plek die je er niet voor had gekozen.

Weet dat dit niet erg is.

Tranen op het werk zijn geen professionele mislukking. Ze zijn het bewijs dat je een mens bent die verdriet heeft. Geen enkele collega die dat ziet denkt minder van je. Vrijwel iedereen denkt: ik weet niet wat ik moet zeggen, maar ik zie het.

Wat helpt: van tevoren bepalen wat jij nodig hebt en hoe je dat communiceert.

Sommige mensen sturen hun directe collega's vooraf een berichtje: ik ben blij terug te zijn, maar ik wil er op het werk niet over praten.

Anderen zeggen juist: vragen over hoe het gaat is oké, ik vertel het wel. Er is geen goede keuze alleen jouw keuze.

De meeste rouwende werknemers beschrijven een periode van mist. Alles lijkt trager te gaan. Simpele taken kosten het dubbele aan tijd en energie.

Vergaderingen stromen door je heen zonder dat je iets vasthoud. Je begint aan iets en vergeet halverwege waarom.

Dit heeft een naam: rouwhersenen.

Je brein is letterlijk bezig met een enorme verbouwing het hertekent zijn kaart van de werkelijkheid, zonder de persoon die er altijd op stond. Dat kost bandbreedte. Veel bandbreedte.

De rest van je functioneren heeft daardoor minder te besteden.

Wat helpt in deze periode: taken die eenvoudig zijn en niet veel beslissingen vragen.

Lijstjes maken, zodat je niet hoeft te onthouden.

Toestemming geven aan jezelf om minder te doen dan normaal want minder doen en aanwezig zijn is al meer dan genoeg. En iemand in je omgeving vragen om je te helpen wanneer er iets belangrijks beslist moet worden.

Wat ook helpt: erkennen tegenover jezelf dat dit tijdelijk is. Niet voor altijd zo. Je hersenen zijn bezig met het zwaarste werk dat ze ooit hebben moeten doen.

Op een gegeven moment is dat werk iets verder gevorderd, en dan komt er ruimte terug.

Een van de pijnlijkste ervaringen van rouw op het werk is dat de omgeving na een tijdje gewoon doorgaat. Collega's hebben je gecondoleerd, ze waren aardig de eerste week.

En dan verschuift het. Het werk gaat verder. De vergaderingen gaan verder. Er wordt van je verwacht dat jij ook verder gaat.

Maar jij bent nog niet verder. En dat terwijl je net zo hard werkt als anders alleen is het werk dat jij doet ook nog eens het onzichtbare werk van het rouwen.

Als je merkt dat niemand meer begrijpt hoe zwaar het is zeker op het werk, waar rouw al snel uit het zicht verdwijnt, kun je dat op twee manieren lezen: ze zijn je verlies vergeten, of ze weten niet hoe ze het ter sprake moeten brengen.

In de meeste gevallen is het het tweede. Mensen zijn bang om iets verkeerds te zeggen, of bang dat ze je er juist mee aan herinneren.

Maar jij denkt er toch wel aan. Elke dag.

Dus hun zwijgen beschermt je niet het isoleert je alleen maar.

Soms helpt het om zelf iets te zeggen. Niet uitleggen, niet verantwoorden.

Gewoon laten weten: het is nog zwaar. Of aan de collega die je het meest vertrouwt: ik heb soms een moment nodig. Wil jij dat soms voor me opvangen?

Als je thuiskomt van zo'n dag uitgeput, leeg, met het gevoel dat je alles hebt gegeven terwijl er niets meer was om te geven is er Benji.

Niet als vervanging van het gesprek dat je op het werk misschien nooit hebt gekregen, maar als de plek waar je mag zeggen hoe het echt was. Zonder dat je hoeft te presteren.

Als je na zo'n dag, en de dag erna weer moet functioneren alsof het goed gaat, dan is dat niet houdbaar. Dan verdien je ook iets anders.

Veel rouwende werknemers beschrijven een specifiek moment: de avond na een dag werken. Je bent thuis, de deur gaat dicht, je hoeft niet meer te presteren. En dan pas als het masker af kan komt het verdriet.

Dat is niet raar.

Overdag houd je het bij. Niet bewust, maar je lichaam weet dat het moet functioneren en het beschermt je. Maar zodra die noodzaak wegvalt, zodra er niemand meer is die iets van je verwacht, komt wat je de hele dag hebt vastgehouden naar buiten.

Die avonden kunnen zwaar zijn.

Zwaarder dan de dag zelf.

Je zit alleen met wat je de hele dag niet hebt gevoeld, en je weet dat morgen het weer van voren af aan begint.

Gun jezelf die avond. Niet proberen te slapen terwijl je hoofd te vol is. Niet door de televisie scrollen om niet te hoeven voelen.

Gewoon even zitten met het verdriet dat overdag geen ruimte had. Het heeft die ruimte nu.